1933 Film

barandogan tarafından 5 Temmuz 2020 tarihinde gönderildi

Tam olarak kaç film izlediğimi nihayet belirledim: 1933 film izlemişim…

Bu sayıyı bulmak sanıldığı gibi zor olmadı çünkü 2004 yılında yoğun olarak başlayan film izleme serüvenimin hemen başında görselde görülen Excel dosyasını oluşturmuştum.

O sene askerdeydim. Şanslı bir insan olarak yata yata askerlik yapıyordum. Aynı şartlarda bir daha askere alsalar yine yaparım, o kadar rahat bir askerlikti yani… Yedek subay olarak yapıyordum ve aslında hiçbir şey yapmıyordum. O zamanki adı KPDS olan dil sınavına girmek istemiştim. Bunun için çalışıyordum. Bilgisayardaki sözlük programları aracılığıyla bilmediğim kelimeye dört saniyede falan bakabiliyordum. İngilizce çalışmak için bilgisayar başında film izlemeye başladım. Filmleri İngilizce alt yazıyla izleyip bilmediğim kelimelere dört saniyede bakarak sınava hazırlanıyordum. Hedefim olan 90’ı alamamıştım da 89 almıştım bu arada.

Sonra baktım ki hayatımın hobisi (1257 nu’lu yanlış kararım) buymuş. Sinema hiçbir şeye benzemiyormuş! Aslında sinemaya yabancı birisi değildim. O tarihten önce çocukluğuma kadar giden bir Türk filmi izleme merakım vardı. Her şeyi, defalarca kez izlemiştim.

2004 yılında bir movie-buff olunca hemen olacakları kestirmiştim ve Excel dosyasını daha ilk film olan Spiderman’den sonra oluşturmuştum. Sonra 2012 yılının ortalarına kadar deli gibi, manyak gibi bir film izleme sürecim başladı. Devlette öğretmendim ve genelde sevgilisizdim. Yani kimsenin benim kadar boş vakti olamazdı… Defalarca kez yazdım, bu dönemde sadece ve sadece film izledim ve bundan eşek gibi pişmanım. Keşke edebiyata bu kadar geç kalmasaydım. İzlediğim filmlerin yarısından çoğunu izlemeseydim hiçbir şey kaybetmezdim. Onları izlemek yerine keşke bu yaşta yaptığım şeyi yani klasik romanları okusaydım. Kafamı seveyim!

Excel dosyasında 1488 adet film birikmişti. Geri kalanları nasıl sayacaktım? O tarihten önce sinemada veya televizyonda çok fazla yabancı film izlememiştim. O halde izlediğim Türk filmlerine yönelmeliydim. Bunları Agah Özgüç’ün üç ciltilik saygıdeğer çalışması “Türk Filmleri Sözlüğü”nden bulabilirdim. Yaklaşık iki saatlik bir çalışmayla sözlüğü baştan sonra taradım ve 2004’ten önce 400 tane Türk filmi izlemiş olduğumu gördüm. Sonra sinemada ve tv’de izlediğim yabancı filmleri hatırlamaya çalıştım. Bu çalışmayı yaptığım bir ay öncesinden bugüne izlediğim filmleri de ekleyince dosyada 1933 adet film olduğunu görüyorum.

İzlediğim filmler, yazdığım yazılar, katıldığım etkinlikler hesaba katıldığında sinemaya 4000 saat ayırdığım anlaşılıyor. Bir alanda mükemmelliğe ulaşmak için o alanda 10 bin saat vakit geçirmek gerektiği şeklinde bir inanış vardır. Yani mükemmel bir sinema sever değilim. Hiçbir zaman olacağımı da zannetmiyorum.

Benden daha çok film izlemiş birisiyle tanışmadım. Gencer Başkan daha fazla olabileceğini söylemişti. Metin Çulhaoğlu’nun da daha fazladır diye düşünüyorum. Aslında izlediği filmleri not eden birisiyle tanışmadım. Övünülecek bir şey midir bu? Vaktimi bir sığır gibi geçirmedim ama çok daha iyi şeyler yapabilecekken bir şeye böyle takılıp, onunla ilgili olur olmaz her şeyi tükettiğim için eşek gibi pişmanım.

Artık bu kadar yoğun film izlemiyorum. Yapacak daha önemli ve güzel işler var. Şu klasik romanları iki, üç seneye bitirince tekrar sinema izleyiciliğine döneceğim ama bu sefer aynı hataya düşmem. Şerefimle paralı Mubi sitesine üye olacağım ve çok iyi olduğu referansına sahip olmayan hiçbir filmi izlemeyeceğim. Her şeyde böyle… İnsan, mümkünse vasat şeylerden (film, kitap, tişört, dostluk, bira, sosyalleşme, tatil, futbol takımı, hobi, yiyecek, bütün olarak diziler vb.) uzak durmalı. Hayat, vasat şeyleri hayatımıza sokacak kadar uzun değil. Muhteşem şeyleri hayatımıza sokmak da eskisi gibi sadece zenginlerin yapabileceği bir şey değil. Bir internet bağlantısıyla, bir Kindle’la binlerce film, kitap bedavadan emrinize amade… Fakat “araştırma tembelliği” ve “topluluğa uygun olmanın konforu” denilen şeyler bunların en büyük düşmanı. Neyse bana ne ya ? Ne haliniz varsa görün??‍♂️Bakın şuradan ??

Sinema, Uncategorized kategorisine gönderildi | , ile etiketlendi | Yorum yapın

Hatasız Kul Olmaz Teknik Analizi

barandogan tarafından 4 Temmuz 2020 tarihinde gönderildi

Gelin müziği davar gibi dinlemeyelim ve Orhan Gencebay’ın “Hatasız Kul Olmaz” şarkısını teknik olarak analiz edelim…

Neden HKO? Çünkü…

Bu parça benim fetiş parçalarımdan biridir. Bağlama çalan bir insan olarak diyebilirim ki bu parça o güne kadarki müzik üretimini allak bullak eden bir yapıdadır. Dün tesadüfen Kont Adnan’ın “Kuş Foli Koma Foli” adlı parçasını dinledim. Beş dakika süren bu parça (değerlidir) yan yana altı tane Do ve altı tane Si’den oluşuyor. Do Do Do Do Do Do, Si Si Si Si Si Si… Bütün parça bu. Bu parçayı bir ilçe belediye şenliğinde, iyi bir ses sistemiyle halka sun, halk coşar. O halde bir değeri, bir anlamı vardır diyebiliriz ancak KFKF’nin nota dizilimi ve akorlarına baktıktan sonra beynimizi yakan ve donduran HKO için “devrim” dediğimizde kimse itiraz etmesin.

Bu analiz için 1974 tarihli bu kaydı seçtim. 1997 tarihli “Orhan Gencebay Klasikleri 1” adlı albümde de bu parça var ama bu yeniden yorumlamalar genelde iyi sonuç vermez. Ayrıca insanların sesleri yıllar geçtikçe (bana göre) olumsuz anlamda değişir. Örnek, İlkay Akkaya…

1974 yılında kayıt olanakları şimdiki gibi gelişkin değildi. Bugün albüm kayıtlarında müzisyenler birbirlerini görmezler bile. Herkes kendi bölümünü çalar ve evine gider. Bilgisayarla ufak tefek arızalar giderilir. Ritmler tamamen bilgisayardan elde edilebilir. Pek bilgim yok ama diğer enstrümanlar da bilgisayarlar aracılığıyla elde ediliyorsa şaşırmam. Hayır, burada eski daha güzeldir demeyeceğim. Eskiden bu işlerin ne kadar zor olduğunu anlatmak istiyorum.

Kısaca Orhan Gencebay’dan da bahsedelim. Kendisiyle ilgili eskiden bir yazı yazmıştım. O zamanlar insanlığın devrim yoluyla yeryüzünde cenneti inşa edeceğine inandığım ve bu uğurda bir topluluğa üye olduğum için ve de topluluğun etkisinde fazlaca kaldığımdan dolayı (benim hatam) inanmadığım şeyleri yazmışım. Geçen bir röportajını izledim: Günde 8, 10 saat bağlama çalışmanın kendisi için normal olduğunu bazen bu çalışmaların günde 16 saate çıkabildiğini söylüyordu. Bir şeye bu kadar emek veren ve onda bu kadar büyük önemli ve estetik değişiklikler yapan bir insanı önce takdir etmeliyiz.

1968 yılında, kimse hiçbir şey yapmıyorken sahip olduğu inanılmaz müzik bilgisiyle tamamen kendisine has ve teknik olarak oldukça üstün bir müzik üreten Orhan Gencebay’a “arabesk” deyip üzerini bir kalemde silecek miyiz? Bu konuya başka bir yazıda döneceğiz.

Gelelim HKO’ya. Parça fagot ile başlıyor. Öyle tahmin ediyorum. Fagot, İngilizcede “ipne” demektir ama aslında bir müzik aletidir. Ondan önce Türk müziklerinde kullanılmış olduğunu pek sanmıyorum. Sonra grup bağlamalar giriyor. Gencebay’ın en çok etkileyen bağlama üstatlarından biri Bayram Aracı adlı Ankaralı bir müzisyendir. Ankara tavrı denilen bu çalış şekli parçanın başında mevcut. O yıllarda Arif Sağ ile Orhan Gencebay’ın bir ikili olarak çeşitli ortamlarda gerçekleştirdikleri virtüözite şovları vardır. Bu kayıttaki bağlamalarda Arif Sağ’ın da olması yüksek ihtimaldir.

Fagotla grup bağlama çok etkileyici bir giriş yapıyor sonra obua başlıyor. Görüntü olarak klarnete benzeyen bu alet çok etkileyicidir. Çok hislidir. İlerleyen yıllarda birçok arabesk parçada kullanılmıştır. Bu bölümde arkada değişik ritm aletleri kullanılırken bağlamalar da obuaya akor basıyor. Daha önce görülmemiş bir şeydir bu.

Sonra devreye üflemeli grubu ve onunla dans eden akustik bağlama grubu giriyor. Bu üfelemeli grup çok etkileyicidir. Yaylılar sürekli giriyor çıkıyor zaten. Bu arada bu kümenin bağlamalar hariç Feyruz’da çok sık karşımıza çıktığını ekleyelim. Feyruz kraliçe OG arabeskçi…

Söze girmeden hemen önce obua, üflemeliler ve yaylılar bir atışma yaptıktan sonra elektro bağlama sahneye çıkıyor. Elektro bağlama Erkin Koray ile Orhan Gencebay’ın beraber tasarladıkları bir alettir. Gitar anfisini bağlamaya uydurarak elde etmişlerdir bu aleti. Elektro bağlamanın bugün sahip olduğu kötü şöhrete aldanmayın, bu da bir devrimdir.

Bu arada parçanın nota dizimlerine baksanız ve klasik türkülerin basit nota dizimlerini bilseniz aradaki uçuruma hayret edersiniz. Bu kadar çok arızalı sesi bir arada ve bu kadar uyumlu nasıl kullandığına hayret edersiniz.

Söz başlıyor. Sözler etkileyici. Kimisi bulmayabilir, normaldir. Uzun bir aralıkta seyrettiğini ekleyelim. Yani Kont Adnan’ın parçası iki notada ilerlerken, türkülerin büyük çoğunluğu dört, beş notada geçiyorken bu parçada 10, 12 nota yukarısına (bağlamada aşağıya, dizekte yukarıya) çıkılıyor. İcra etmesi zor bir parça yani. Orta Anadolu boğaz trillerini de iyi çıkarabilmek gerekiyor. Şarkı icra edilirken üflemeli grubunun melodiden azade solo takılması yine dikkate değer bir şey.

Solist “Sev beniiiii!” diye bağırdığında birinci yapı bozucu solo geliyor. Elektro bağlamayla, ritm içerisinde atılan bu solo benzersiz. O güne kadar zaten örneği görülmemiş. O günden sonra da bunu Gencebay dışında yapan pek yok zaten. Blues etkileri var bu soloda. Bu solo Orhan Gencebay’ın müziği çok boyutlu bir şekilde ve ne kadar iyi bildiğini bize kanıtlıyor. Röportajında Led Zeppelin’in “Bir Türkün riflerini (beşli) kullanıyoruz.” şeklinde bir ifadesini iletmişti Gencebay. Ne kadar doğru bilmiyorum ama gerçekten o rock müziği elektro gitar sololarına benzeyen bir solo bu.

İkinci “Sev beniii!”den sonra yine ikinci yapı bozucu solo geliyor. Bu sefer ritmli değil. Bu soloyu anlatmaya pek gerek yok. Bence kusursuzdur! Evet, kusursuzdur… Kendisinden önce de sonra da böyle yetkinlikte ve güzellikte bir solo atılmamıştır. Zaten Türk müziğinde solo diye bir şey yoktur. Yani parçanın arasında ana melodiden ve ritmden azade olan ama parçayı duygusal anlamda besleyen bölümler Anadolu müziklerinde veya Türk sanat müziğinde yoktur. Bu bölümlerde sazlar nakaratı icra ederler genelde. Belki benim bilmediğim bir iki istisna vardır.

Sonra parça bir dörtlük daha söyler ve birinci soloyla fade-out (yavaşça sesin kısılması) yaparak sonlanır.

Halkın geri kalmışlığının sebebi arabesk değildir. Bilakis arabesk onun sonuçlarından biridir. 80’li yıllardaki ağlak müzikler içerisinde de teknik olarak çok başarılı eserler yok değildir bu arada. Ayrıca bu halk Orhan Gencebay gibi yaptığı işi iyi yapmak için onun kadar çalışkan, yeniliklere açık, meraklı, tutkulu ve biraz da yetenekli olsaydı şimdi çok farklı bir ülkede yaşıyorduk. CHP iktidarı için bu kadar çok beklemek zorunda kalmayacaktık.

Büyük sanatçıya saygılarımı sunuyorum…

müzik, Uncategorized kategorisine gönderildi | Yorum yapın

Televizyon İzleyiciliği Kariyerim

barandogan tarafından 4 Temmuz 2020 tarihinde gönderildi

Aptal kutusu! Anonim

Burjuvazinin, işçi sınıfının uyanışını engellemek için onlara yönelttiği bir silah! Anonim

“Günlüğüme aylar oldu bir şey yazmadım. Yeni yayın dönemi başladı ve bitiyor bile.” 1991, Baran Doğan

Televizyon halkların ayfonudur. Utku Kayan

“Televizyonsuz olmuyor amcao’lu. Gidip de bir televizyon alam!” Gorki Okuryazar

Yandaş tvlerden veryansın ettiler
Rüşvet alıp, kul hakkı yediler
Cingöz Oğlan der ki bu böyle gitmez
Devran döner hesap sorulur

Halk Ozanı Ümit Cingözi

1991 yılında yazdığım günlüğüme bakılınca hayatımı televizyona göre ayarladığımı görüyoruz, o halde televizyon ile ilgili geçmişimi yazayım. GO ve ÜC için nicedir nostalji yazısı yazmıyordum zaten.

Evet, televizyon izlemeyi çok severdim. Bu benim sosyalleşmemi bile etkiledi. Sokaktaki hayal gücü kısırlığını televizyon sayesinde bertaraf ediyordum. Bazı çocukları yaşıtlarıyla anlaşamazlar. Onlardan daha geniş bir hayal dünyaları vardır. Ben de onlardan biriydim ve mahalle arkadaşlarım bana futbol dışında pek bir şey sunamazlardı. 13 yaşımdayken grubumu mahalleden Kızılay’a kadar yürüyerek gidip gelme projeme ikna etmiştim (toplam altı saat sürüyordu) ama onlar bu çılgın projeden aslında hiç de heyecan duymuyorlardı ve “Kıllandırmayalım manyağı!” diye düşünerek kabul ettiler. Sıkılarak ve yorularak geziyi tamamladılar.

Oysa televizyon öyle miydi? Neler yoktu ki orada! İlkokul çocuklarının klişle ve sıkıcı oyunlarından ve ritüellerinden çok daha farklı, büyüleyici, heyecan uyandırıcı, adrenalin uyanırıcı şeyler vardı. Aşıktım resmen tvye…

İlk nerede ve ne zaman televizyon izledim? 1984, 85 yılları olmalı. O dönemde Ankara’nın bir gecekondu semtinde akrabalarımızla yan yana yaşıyorduk. Onların televziyonları vardı, bizim yoktu. Her cumartesi Türk filmi kuşağı vardı. Tv izlerken uykumuz gelmesin diye gündüz uyurduk. Bir Cüneyt Arkın filmi denk gelirse bizden mutlusu olmazdı. Malum, Ömer Kavur Türk sanat sinemasını “Anayurt Oteli”yle kurmadan önce, Türkiye’de filmler yönetmenine göre değil oyuncusuna göre sınıflandırılırdı.

Bu filmler içerisinde “Canım Kardeşim”i, “Gecenin Sonu”nu (Tarık Akan, Ahmet Mekin 15. sınıf avantür), “Şaşkın Damat”ı, “Battal Gazi’nin Oğlu”nu izlediğimi çok net hatırlıyorum.

Sonra bir gün bir komşu bizim eve kendi televziyonunu getirdi. O zamanlar kasırgalar estiren “Köle İzaura” dizisini izlemek için… Diziden önce Zonguldakspor- GS maçının özetini izlediğimi hatırlyorum. Maçkolik’e göre 12 Mayıs 1985 tarihinde oynanmış bu maç. Birkaç hafta sonra da biz televizyon satın aldık.

Görselde görünen Beko Hitachi marka televizyonu aldık. Sekiz kanallı idi. Renkli tv Türkiye’ye 1984’te gelmiştir. Biz de direkt renkli tvye geçmişiz.

Artık benden mutlusu yoktu. Her şeyi izliyordum. Anıtkabir’deki törene kadar tvnin başınan kalkmıyordum. En sevdiğim şey de cumartesi gündüzleri yayınlanan çizgi filmlerdi. Hatta bunlardan birisi yani “Clementine” psikopatça bir yapıya sahipti. Oradaki ateşten adamdan çok korkuyordum. Çocuklar üzerinde ciddi tahribat yaratabilecek bir diziydi bu. Youtube’da jeneriği var. Cumartesiden Cumartesi’ye adlı çocuk programını iple çekiyordum. Dediğim gibi hayal gücünü çok iyi besleyen bir şeydi televizyon. Ve benim de buna ihtiyacım vardı. Tencere yuvarlanmıştı kapağını bulmuştu. Evliya Çelebi programını da seyrederdim ve onun jeneriğindeki korkunç bölümden her defasında korkardım. Bir keresinde Afrika’daki açları göstermişlerdi, orada inanılmaz korkmuştum. Ayrıca “Çalıkuşu” dizisinde çarşaflı bir kadın kız çocuğunu alıp götürmüştü, o sahneden de inanılmaz korkmuştum…

Futbol izleyiciliği de başlamıştı. Pazar günleri Pazar 87 adlı bir program vardı. Sonra o program 88, 89, 90 diye devam etti. Erkan Yolaç’ın sıkıcı E/H yarışması vardı. Cenk Koray’ın kutumuzu açma yarışması vardı. Onu severdim. Bu programda üç büyüklerin maçlarına 10’ar, 15’er dakikalığına bağlanmalar oluyordu. Ne zaman GS maçına bağlanılsa Prekazi frikikten bir gol atıyordu. BJK maçlarından da heyecan duyuyordum. Hatta bir haftalığına onlara geçmiştim fakat GS (2011’e kadar) hayatımdaki en önemli şeylerden biri olacaktı. Şu anda kendime taraftar bile diyemem. Bu sene FB’yi Kadıköy’de yendiğimizde heyecanlandım bir tek çünkü geçmiş yıllara ait travmalarım vardı… Onun dışında umurumda değil. Türk futbolu umurumda değil ama her hafta tvden yedi sekiz maç izleyen bir insanım…

O yıllarda bir de TRT 2 gelmişti. Kültür sanat programları pek umurumda olmuyordu ama orada çıkan “Perihan Abla” dizisi en sevdiğim şeylerden biriydi. Dizi demişken “Kara Şimşek” adlı dizi oynadığında sokakta kimse olmuyordu. Bir keresinde dizi devam ederken dışarı çıkıp bakmıştım ve teyit etmiştim. Birkaç sene önce Perihan Abla’nın evini Kuzguncuk’ta buldum ve o yılları düşündüm. Sonra eve gelince Youtube’dan bir bölüm açtım. Ne kadar dandikti! Dandik ötesiydi! Ama o zaman beni bulutların üzerinde gezdiriyordu.

Bir gün sabaha karşı uyanıp Mike Tyson – Frank Bruno boks maçını izlemiştik. Bakalım internete… 25 Şubat 1989’muş. O dönemlerden Indiana Jones ve Rocky filmlerini de izlediğimi hatırlıyorum. Resmen hipnotize oluyordum. Sokaktaki sıkıcı Kutu Kutu Pense’yi kim ne yapsın! Ve elbette GS’nin yarı finali! O günleri kim unutabilir! O Monaco maçlarını Nöşetel maçlarını unutamam…

Naim Süleymanoğlu’nun halter zaferini ve Van Basten’in SSCB’ye attığı golü de tvden izlediğimi ve etkilendiğimi hatırlıyorum. Naim Süleymanoğlu TR’ye iltica edince hemen Bulgar karşıtı bir dizi yapmışlardı ve orada çıkan Sütçü (Tecavüzcü Coşkun oynuyordu) adlı karakteri herkes yuhluyordu.

Bu televizyonla ilgili birinci dönemim. İkinci dönemim ise 1991’d başlıyordu ve birincisinden daha heyecanlıydı. 4 Ağustos 1990 günü acayip bir şey oluyordu. Arkadaşlarla “Cobra” filmine gitmek istemiştik. Batı Sineması’nda bilet kalmadığını görünce Menekşe Sineması’ndaki “Amerikan Ninja 57” filmine gitmiştik. Eve geldiğimde annem artık Star 1 adlı kanalın herkesçe izlenebildiğini söylemişti. Hayatımda o kadar mutlu olduğum an azdır. Bu kanal birkaç sene önce çıkmıştı. TR’nin ilk özel kanalıydı. Özel kanal yasak olduğu için yurt dışından (YURT DIŞI AYRI YAZILIIIIIIIIIR!) yayın yapıyordu. Onu izlemek için özel bir anten satın almak gerekiyordu. Yine bir komşu akrabadan izlemiştim kanalı biraz. Amerikan Güreşi denen zevzeklik bana dünyanın en iyi şeyi gibi geliyordu. O kadar çok istiyordum ki o antenden bizimkilerin de almasını… Buna gerek kalmadan, her ev her anten Star 1’i çekmeye başlamıştı.

Artık okuldan gelip Star 1’in başına oturuyordum. Çizgi filmleri TRT’ninkilerden daha iyi gibiydi. Amerikan Güreşi’ne bayılıyordum. Maçlar zaten birkaç senedir oradaydı. TRT’de yasak olan arabesk ve dansöz orada her gün vardı. Şimdi ismini unuttuğum bir jimnastikçi gece program yapıyordu. Özür dilerim, onun nasıl “domaldığını” görmek için erkekler o programı izliyordu(k). Yasemin bir şeydi, Gencer Başkan hatırlar…

Asıl bombayı Show TV patlattı. Star’dan çok daha iyiydi. Bir kere yayınladığı filmler muhteşemdi benim için. “Kibar Feyzo” çıkacağı zaman okulda ufak çaplı bir kriz çıkmıştı. Ertesi gün herkes “Kibar Feyzo” repliklerini söylüyordu. Terminatörler, Rockyler, Rambolar, tekrar Indiana Joneslar beni allak bullak ediyorlardı. Ayrıca “Hababam Sınıfı” filmlerini de ilk defa orada izlemiştim.

Kemal Sunal filmlerinden ayrıca bahsetmek gerekiyor sanırım. 1990’dan 2002’ye kadar televizyonda denk geldiğim bütün Kemal Sunal filmlerini izledim… Resmen bir çılgınlık yaşanıyordu. Bazen aynı filmin iki ayrı kanalda aynı anda (yani prime time’da) oynadığı oluyordu. 2008, 2009 gibi bu terk edildi. Prime time artık daha değerli şeylerle süsleniyordu. Fakat dün yine büyük kanalın birinde, prime time’da bir KS filminin reklamını gördüm. Gerçekten akıl alır gibi değil! Emil Durkheim bunu öngörseydi sosyolojiyi kurmazdı.

Erotizmden de bahsetmeliyiz… Show TV’nin kırmızı noktalı yayınlarını izlerdim. Gizli gizli. Evde herkes yatınca parmaklarımın ucuna basarak tvnin başına gelirdim. Beko Hitachi açılınca bir gürültü çıkarırdı. Açma düğmesi çok sert değildi yalnız. Çok yavaşça tuşu ileri iterdin, tv açılırdı ve o iki, üç saniyede piuuuyşt! diye bir ses çıkardı. O ses duyulmazsa yayını izlerdin. El sürekli kanal düğmesi üzerinde olurdu ki birisi gelirse kanalı değiştirirdin ve uykunun kaçtığını söylerdin. Feri Cansel’in (bilen bilir) oynadığı “Hasan Almaz Basan Alır” adlı Türk erotik filmini izlediğimi hatırlıyorum. Beni en çok etkileyen program “Paris Düşleri” adlı diziydi. Konuluydu ve sofistike bir ortamda geçiyordu.

Müjde Ar filmlerini de unutamaz o nesil. Öğleci olduğumuz için her gün birisinin evinde buluşma projesini grubuma dayatmıştım yine. Saat 10.00’da Show TV’de Türk filmi oluyordu. Onları izliyorduk. O gün sıra bizdeydi. Film başladı ve “Adı Vasfiye” filmi başladı. Erotik bir açılışı vardı filmin. Bizim evde annem olduğundan dolayı annesi çalışan bir çocuğun evine koşa koşa gittik ve ilk 15 dakikası hariç filmi izledik… Tutti Frutti’yi de hatırlarla o çocuklar…

HBB kanalarında Amerikan futbolu izlerdim. Bir de o kanalda “Otobüs” ve “Geceyarısı Ekspresi” gibi ana akım kanallarda yer bulamayan filmleri izlediğimi hatırlıyorum.

“Bizimkiler” hiçbir zaman ilgimi çekmemişti. Diziler genelde… Hala öyle. Hayat dizi izleyecek kadar uzun değil. Yönelinen sanat eseri üst düzey olmalı çünkü artık o kadar çok ki insanın ömrü yetmez. Üst düzey sanat eserlerini tüketen insanların nasıl oluyor da dizi izleyebildiklerine hayret ediyorum…

Maçlar Show TV’deydi. 1994′ e kadar. Sonra Cine5 çıktı ve benim futbol izleyiciliğim sekteye uğradı. Naumoskili Efes Pilsen’i ve Cruyf Barcelonasını bu dönemde izledim.

Yavaş yavaş büyüyordum. Artık çizgi filmler ilgimi çekmiyordu. Sadece Türk filmleri ve spor izlemeye başladım.

2002 yılında Sinop’a öğretmen olarak atanınca televizyonla bağım koptu. Yedi sene falan evimde televizyon olmadı. Hiç eksikliğini hissetmedim. Haber izlemezdim zaten. Bir de hayatıma sinema girmişti. Her gün CD’den bir film izleyince tvye yer kalmıyordu.

2009 yılında digitürk abonesi olunca bir tv aldım ve maçları izlemeye başladım. Artık kahvede maç izlemek istemiyordum çünkü.

Şu anda yine spor izliyorum. Beş altı senedir de belgesel izleme olayım başladı. Fakat bu sürede İZ TV’yi tükettim. Harika bir kanal.

TV genel olarak zararlı bir şeydir ama akıllı, planlı, programlı, iradeli insan için çok faydalı ve eğlenceli bir şeydir. Tıpkı SM’de olduğu gibi. Ama nerede böyle insan… Akıllı, planlı, programlı, iradeli insan… Dört, beş senedir ben bu konuda iyiyim. Toplum ise bu konuda berbatötesi… Sığır sürüsü, davar sürüsünden oluşuyor toplum. Özür dilerim. Acılar gerçektir.

İyi günler…

Ha bir de 2002 yılına kadar çook TRT 4 halk müziği programı izledim.

Not: Yazım yanlışlarına bakamayacağım.

Diğer, Uncategorized kategorisine gönderildi | Yorum yapın

Twitter’la İlgili Düşüncelerim

barandogan tarafından 4 Temmuz 2020 tarihinde gönderildi

Tayyip Erdoğan Twitter ve başka SM araçlarını kapatmayı düşündüklerini söyledi veya ona benzer bir şey… Ben bunu pek mümkün görmüyorum ama yine de olmaz olmaz diyorum.

Yaklaşık bir senedir Twitter kullanıyorum. Aslında Ağustos 2009’da üye olmuşum ama geçen sene aktif olarak kullanmaya başladım. 100 tane falan reel takipçim var. Bunları Baransel Ağca’nın listesinden buldum. Yaptığım anketlere 20 kişi falan katılıyor. Facebook’taki popülaritenin çeyreğine bile sahip değilim ve sanırım hiçbir zaman da olamayacağım. Gözlemlerim ve düşüncelerime başlayayım…

*Twitter bir terör örgütüdür.

*Twitter’da olmak şarttır! Bütün önemli insanların önemli açıklamaları oradadır.

*SM kullanıcı sayılarına baktığımızda aslında Twitter’ın diğerlerine nazaran daha az kullanıcıya sahip olduğunu görüyoruz ama Twitter bir nevi resmi duyuru kanalı gibi bir şey olmuştur. Facebook 2,5 milyar kullanıcıya sahiptir. Instagram yeni bir milyarı geçmiştir. Yükselen yıldız TikTok 800 milyonu bulmuştur. Ben bile indirdim, halkı gözlemlemek için. Twitter ise sadece 340 milyon kullanıcıya sahiptir.

*Twitter’ı kullananların daha okumuş, yazmış insanlar oldukları düşünülür. Bu kısmen doğrudur. Leş kesim Twitter’da yoktur diyemeyiz ama… Bayağı fazladırlar ve etkin bir şekilde orayı kullanmaktadırlar.

*Facebook ayrı bir şeydir. İlk fenomen SM aracıdır. O kadar yaygın ve köklüdür ki yıkılıp, gitmesi çok zordur. Evet, Facebook bir “dayı yeri” olmuştur artık. Yetişkinliğe yeni adım atan insanlar pek Facebook hesabına bulaşmamaktadırlar. Bunlar genelde bomboş insanlardır yalnız. Dayıların, teyzelerin saçma Facebook alışkanlıklarını savunmuyoruz ama bu genç kitlenin de davar gibi, sığır gibi yaşayan ve de düşünen insanlar olduklarını da söylemeden geçemeyeceğiz. Bu insanları daha çok Instagram’da veya TikTok’ta piyasa yapmak ilgilendiriyor.

*Her SM aracı sınırlı sayıda amaca hizmet ediyor. Örneğin Instagram göze hitap etmek ve mutluluk numarası yapmak için var. Twitter hızlıca ve kısa yoldan bir şeyleri iletmek üzere kurgulanmış. TikTok leş geyik muhabbeti yapmak ve piyasa yükseltmek için kurgulanmış. Aslında Facebook her amaca hizmet edebilecek şekilde kurgulanmış. Uzunca bir süre de öyleydi zaten fakat akıllı birileri sınırlı sayıda, başka amaçlara hizmet eden araçlar geliştirdiler.

*Facebook’un sağladığı uzun yazı yazma, fotoğraf veya video albümü sunma, bir temaya yönelik sayfa veya grup oluşturma gibi olanakları hiçbiri sağlayamıyor. Çünkü Facebook çok köklü, çok zengin ama belli olmaz. Ani bir şekilde tarih sahnesinden silinebilir. Mesıncır vardı mesıncır! Aysikü! mIRC falan… Facebook da bunlar gibi tarih olabiliri. Belki aniden olmaz şimdi abartmayalım da zaman geçtikçe Facebook kullanıcıları birer birer öldükçe, yeni nesil de ona yüz vermedikçe zamanla yok olabilir.

*Dönelim Twitter’a. Twitter’da benim gördüğüm en önemli özellik orada ar duygusunun olmamasıdır. Birçok insanın kendi ismini kullanmamasından da dolayı, sanki orada herkes her cümleyi sarf edebilir gibi bir durum var. Ediyorlar da zaten. Facebook’ta listende akraba, eş, dost falan olduğundan dolayı kendini frenliyorsun (Utku Kayan frenlemiyor) ama orada böyle bir şey olmadığı için atış serbest.

*Atış serbest olunca insanın içindeki en gelişmemiş, en vahşi, en ırkçı/cinsiyetçi/faşist, en ahmak yanlar ortaya çıkıyor. Bu yanlar Facebook’ta gazete yorumlarında da karşımıza çıkıyor. Oralarda da tanıyan eden olmadığı için insanlar çirkinleşiyorlar. Veya yüzlerindeki maskeleri çıkartıyorlar diyelim. İnsanlar çirkindir. Allah insanların belasını versin.

*Haber alma açısından diğerlerine büyük bir üstünlüğü vardır Twitter’ın. Önemli haberler çok hızlı bir şekilde insanlara ulaştırılır. Zaten gazeteyi bitiren de bu olmuştur. Gazetede siz haberi okuduğunuzda aslında onunla ilgili her şey tüketilmiş oluyor Twitter’da. Yakında gazeteler sadece Ümit Cingöz için çıkmaya başlayacaklar zaten.

*Twitter’ın büyük bir etki alanı vardır. Mesela bizim yeni eve internet bir türlü bağlanmamıştı. Karım firmayı etiketleyerek bir şeyler yazdı. Bir gün sonra firma bizimle iletişime geçip, kısa sürede de interneti binaya getirdi. Twitter’da gösterilen tepkilerin karşılık bulması diğerlerine göre daha mümkün. Change org’dan bir şey elde eden var mıdır bilemiyorum ama Twitter’dan kazanımlar elde eden, seslerini duyuran çok oluyor.

*Twitter’da fenomen değilsen veya ünlü biri değilsen bir şeyler yazmana çok da gerek yok. Kimsenin umurunda olmuyor pek. Bir şeyler yazarak kullanılan bir yer orası. Facebook gibi sadece bakabilirsin de elbette ama bir şeyler yazacaksan iyi kötü bir etki alanın olmalı.

*İnsanları rezil eden, teşhir eden hesaplar da epeyce var. Düğün Terörü, Başkasının Adına Utanmak, Allahım Nasip Etme, TC Dayıları, No Context A**ı gibi sayfalar insanları rezil ediyor. Hele bu a*cılık müessesi Twitter’la var oldu. Mesaj yoluyla kızlara yürüyen insanlar teşhir ediliyor burada. Kızları etkilemek için şekilden şekile giren, özellikle entelektüellik kasarak bunu yapmaya çalışan a*cılar çok komikler. Birisinin birisine yürümesi suç değildir. Başarılı oluyorsa da takdir etmek lazımdır ama bu TR a**ıları çok çok komik ve rezil şeyler yapıyorlar. Bir tanesi fenomen oldu. Herkese aynı videoyu göndermiş. Kolunda Rolex saati göstererek çektiği videolarda herkese “İlk defa böyle bir şey yapıyorum. Bu tarzım değildir. Sizin ‘resimlerinizi’ gördüm ve sizi çok hanımefendi gördüm. Beni taşıyabileceğinizi düşündüm. Kaliteli bir insanım. Altın ithalat ihracatıyla uğraşıyorum. Bir gün oturup bir kahve içmek istiyorum.” diyor. Bir bakın bunlara.

*Instagram’ın aksine para kazanmaya yönelik pek ticari hesap görmedim ben. Oranın olayı bir şey yazmak veya yazılan bir şeyleri okumak.

*2013 Gezi ile birlikte popüler oldu Twitter TR’de. Önemli insanların önemli açıklamaları orada yapması onu vazgeçilmez kıldı.

*Orada ar duygusunun olmaması ve herkesin her şeyi yazabilmesi bence orayla ilgili en önemli mesele. En son Demirtaş’ın ve Albayrak’ın eşleriyle ilgili yazılanlar bunu kanıtladı.

*Twitter’ın ip numarasını vermediği ve bu yüzden isteyenin istediği siyasi paylaşımı yapabildiğine inanılıyor. Bunun böyle olmadığını sanıyorum. Belki eskiden böyleydi. Çünkü Erdoğan “Twitter diye bir bela var…” demişti.

*Twitter kullanıcıları Facebook’u küçümsüyorlar. Buradaki iyi niyet iletimleri, iltifatlar, selam sabahlar, herkesin kendisini ünlü biri zannetmesi falan gerçekten burayı sıkıcı hale getiriyor ama orasının da işte başka arızaları var.

Nasıl İngilizce geri döndürülemez bir şekilde dünya diliyse, Twitter’da sanki geri döndürlemez bir şekilde dünya SM aracı. Geri döndürülemez demeyelim. O zaman bu benzetme olmadı. Neyse ne demek istediğim anlaşılmıştır.

İyi günler.

Diğer, Uncategorized kategorisine gönderildi | Yorum yapın

Yaşamak Rating’i Nedir?

barandogan tarafından 22 Haziran 2020 tarihinde gönderildi

sideways

Evet, böyle bir kavram vardır. Ben uydurdum bunu. Yaşamak ratingi… Herkesin bir “yaşamak” ratingi vardır ve bu ne kadar yüksekse o kadar iyidir. Yaşamak ratingini belirleyen şeyler şunlardır: İnsan;

*Düzgün bir evde oturmalı.

*Para kazanmalı.

*Kimseyi maniple edecek, sömürecek, istismar edecek işlere girmemeli (patron olmak bu maddenin içinde değildir.)

*Öz bakımın gereklerini yerine getirmeli.

*Kendisine yakışan kıyafet, saç, sakal gibi şeyleri belirlemeli.

*Aramalara dönmeli, çet etiğine uymalı.

*Davul gibi kilo almamalı.

*İyi ve kaliteli sanat eserlerine yönelmeli.

*Hobilere sahip olmalı ve onlar için emek vermeli.

*Israrla aptalca hatalar yapmamalı.

*Boş hayallerin peşinde gitmemeli.

*Karşı cinsle (eş cinselse kendi cinsiyle) ilgili aptalca hatalar yapmamalı.

*İnsanlara hak ettikleri değeri vermeli.

*Kibar olmalı.

*İngilizce (başka bir dil değil) öğrenmeli.

*Hayattan keyif almasını bilmeli.

*Teknoloji özürlü olmamalı.

*Dinlere, mitlere, burçlara, nazara, rüyaların gelecekle ilgili mesajlar barındırdığına vb. inanmamalı.

*Araba sürmesini bilmeli ve onu iyi sürmeli.

*İyi bir zaman yönetimine sahip olmalı.

*İyi arkadaşlar bulmak için çaba sarf etmeli.

*El becerisi gerektiren işlerde iyi olmak için çaba sarf etmeli.

*Sporlara ilgi duymalı.

*Hayvan haklarına saygı duymalı.

*Hiçbir hayvanın diğerinden daha sevimli veya iğrenç olduğunu düşünmemeli.

*Hayvanları davranışlarından, avlanmalarından dolayı etik olarak mahkum etmemeli.

*Doğaya sahip olmadığı, insana özgü duygu, düşünce ve tutumları atfetmemeli.

*Türcü yani insanın diğer canlılardan üstün olduğu düşüncesine sahip olmamalı.

*Planlı, programlı hareket etmeli.

*Savurgan da olmamalı, gereksiz tasarruf da yapmamalı.

*Günlük politikalardan çok tarihsel politikalarla ilgilenmeli.

*Seyahat etmeyi mutlaka sevmeli.

*Yiyecek ve içecekler konusunda yeniliklere açık olmalı. Yeme, içmenin hayattaki en güzel şeylerden olduğunun farkına varmalı.

*Yanıltıcı hayal gücünün ve kuru gerçekçiliğin esirleri olmamalı.

*Bilmediği konularda susmasını bilmeli.

*Muhafazakar olunması gereken şeyleri çok iyi seçmeli.

*Toplumdaki geri döndürülemez dönüşümleri olgunlukla karşılamalı.

*Konuşma performansına önem vermeli.

*Yazım kurallarına uymalı.

*Dinleme performansına da dikkat etmeli.

*Sosyal medyada gördüğü şeylerin önce doğru olup olmadığını sorgulamalı.

*Akrabalara fazla önem vermemeli.

*Takıntıları ve kompleksleriyle yüzleşmeye çalışmalı.

*Sevdiklerini sevmeye devam etmeli ama tek bir bireyi hayatının merkezine koymamalı.

*Alkolle barışık olmalı.

*Sigara içmemeli.

*Sanal veya masa, oyunların esiri olmamalı.

*Gerektiğinde itiraz etmeyi bilmeli.

*Bir insana yalnızca yaşı dolayısıyla değer vermemeli.

*Gençlikten fazla bir medet ummamalı.

*İnsanları bazen sarsabilmeli.

*”Mutlaka bir müzik aleti çalabilmeliyim.” diye düşünmemeli çünkü bu, çalışarak kazanılmayacak, her insanda olmayan bazı beceriler gerektirir.

*Sadece romanlar değil insani bilimler de okumalı.

*Anakronizmden kaçınmalı. Yani, toplumları zamanlarının koşullarında göre değerlendirmeli. Geçmişte var olmayan, günümüzün değer yargılarıyla geçmişteki toplumları mahkum etmemeli.

*Farklı ölçeklerdeki şeyleri eşitlememeli.

*Çocuğu olursa ona antin kuntin bir isim takmamalı. O dönemin ortalama, normal ve estetik bir ismini bulmalı.

*Sürekli karamsar, kötümser, öldük-bittik-mahvolduk’çu da polyanacı da olmamalı.

*İlgi için yapmayacağı şey olmayan insanlardan olmamalı.

*Milliyetiyle övünmemeli. Kendini gizlememeli. Diğer halkları aşağılamamalı. Aşağılanan halkların kendilerini ortaya koymalarını milliyetçilik diye adlandırmamalı.

*Başka kimliklerdeki insanların sorunlarını tam olarak kavramasının mümkün olmadığını bilmeli.

*Gereksiz tevazu da göstermemeli. Bir olumlu özelliği varsa ve o anda ondan bahsetmek gerekiyorsa bahsetmek için çekinceleri olmamalı.

İşte buna “Yaşamak” Rating’i denir. Bu kavramı ben uydurdum. Batı toplumlarında ortalama YR 63’tür. Doğu toplumlarında 44’tür. Benim 52!

Not: Görsel “Sideways” filminden alınmıştır.

 

Diğer, Uncategorized kategorisine gönderildi | Yorum yapın

Doğu Doğudadır, Batı Batıdadır: Benim Adım Kırmızı

barandogan tarafından 7 Haziran 2020 tarihinde gönderildi

unnamed

“Doğu doğudadır, batı da batıdadır.”

“Benim Adım Kırmızı”

Pamuk Orhan’ın “Benim Adım Kırmızı” romanını okudum. Böylelikle fetiş yazarımın okumadığım iki romanı kaldı. Bunlar “Kar” ve “Kafamda Bir Tuhaflık”tır. Bunları hemen okumayacağım ama yaz bitmeden okumayı planlıyorum çünkü yakın zamanda yeni romanını çıkaracağını bildiğim fetiş yazarımın yeni kitabını, çıktığı ilk gün alıp okumak ve bunu yaparken de onun bütün eserlerini okumuş olmak istiyorum. Roman türünün başına gelenler malum. Eskisi gibi değil. Hiçbir şey gibi… 1950’lerden 70’lere insanın birçok fetiş yazarı olabilir ama 80’den sonra fetiş yazar olabilecek kişi sayısı acıklı bir şekilde düşmüştür. 68 yaşındaki Pamuk Orhan yarın ölebilir. Ee, fazla fetiş yazar da çıkmaz. Dolayısıyla bu duyguyu, yani çıktığı ilk gün kitabını alıp okuma duygusunu yaşamak istiyorum. Yıllarını edebiyatsız geçirmiş bir sığır olarak…

Orhan Pamuk’un üç romanının bir edebiyat olayı oldukları düşünülür: Bunlar “Kara Kitap”, “Masumiyet Müzesi” ve “Benim Adım Kırmızı”dır. Bence en iyi üç kitabı bu şekilde sıralanır. BAK’ın önüne “Yeni Hayat”ı alırdım yalnız.

BAK, yazarın yurt dışında en çok satmış kitabıdır. Neden? Çünkü oryantalizm vardır. Yani yazar oryantalizm yapmış olmak için bu yazarı yazmamıştır. Yazar bu kitapta ele alınan şeyleri tüm benliğinde hissetmektedir ancak Batılıların ilgilendiği/ilgileneceği temalar bu kitapta fazlasıyla vardır. Doğudaki gizemli cinsel hayat, (bana göre) gizemli olmayan ilahi aşk, surete aşık olmak, savaş, gaza, esir, cariye, külliye, minyatür, sanat, estetik, felsefe falan hep bu kitapta vardır. Doğuya bir şov nesnesi olarak bakıp, ondan haz almayı şiar edinen oryantalizm bu tür konulara bayılır.

FİLANTROPİ

Roman eleştiri yazılarımda mizantropiden çok bahsettim. Aslında mizantropi kavramından daha eskiye giden başka bir kavram daha vardır. Onu tersi yani filantropi… İnsanı sevmek, ona inanmak, ona güvenmek anlamına gelir. Gorki Okuryazar, Ümit Cingöz, Alper Kaya gibi arkadaşlarım bu tanıma girerler sanırım. OP bu romanı için “en iyimser romanı” olduğunu öne sürüyor. Gerçekten de OP romanlarında ayan beyan “fena” diyebileceğimiz şeyler pek sık olmaz. Okurken aslında hep bir mutluluk duygusu eşliğinde okursunuz romanları ancak… Bana göre (ve de kendisine göre) satır aralarında insanı oldukça hırpalayan, onun zaaflarını acımasızca ve de büyük bir ustalıkla teşhir eden cümleler vardır. Odada tek başınıza bile romanı okurken yüzünüz kızarabilir. BAK’ta bunlar pek yok. Hatta ayrıntılarıyla sunulan korkunç cinayetler gibi “fena şeyler” normalinden fazla oluyor bile denilebilir ama yine de romanda iyimserlik tonu hakim diyebiliriz. Bize oldukça uzak kalan bu insanların sanat, resim tutkuları, hayattan keyif alma merakları, aşkları, sevinçleri, umutları, çocuk Orhan’ın şaşkın halleri bize kendimizi iyi hissettiriyor. Bu yüzden iyimser roman tanımına itiraz etmiyorum.

İSVİÇRE SAATİ GİBİ KURGU

“The Big Lebowski” filminde unutulmaz Walter karakteri, silahlı haydutlardan para dolu çantayı alma planını (Ahbap onları tutacaktı, o da onları dövüp çantayı alacaktı) anlatınca Ahbap plan için İsviçre saati gibi demişti. Bu romanın kurgusu ise gerçekten İsviçre saati gibi. 500 sayfalık kalınca bir roman olan BAK’ta yazar ne kadar iyi bir kurgu ustası olduğunu bir kere daha gösteriyor.

RESSAM ORHAN PAMUK

Orhan Pamuk’un bir ressamlık geçmişi vardır. Kitapta bir sonsöz vardır. Bence yazarın sonsöz yazması yerinde olur. Artık Spoiler verme derdi de yoktur. Sonsözlerde yazar okuyucuyla samimi bir sohbet içerisine girip, neyi neden yaptığını ele alabilir. Burada da bunu yapıyor yazar. Yedi yaşından 22 yaşına kadar çok yoğun bir resim yapma süreci vardır. Birden, anlaşılmaz bir şekilde bu heves kaybolmuş ve yazar her şeyi bırakıp yeni bir hayata başlamıştır yani roman yazmaya başlamıştır. Orhan Pamuk sonsözde belirttiği üzere modern bir ressamı yazmayı düşünmüştür ilk başta ama sonra bu projeyi minyatürcülere döndürmüştür. Bu işi daha “meydan okuyan” bir iş bulmuştur. Bu sayede daha gizemli bir hikaye anlatabileceğine inanmıştır. Zaten bunlara, müzelere, tarihi materyallere merakı ziyadesiyle vardır. Geçen hafta sosyal medyaya düşen videoda yazıhanesindeki etkileyici kitaplığı görülüyordu, koskoca bir rafı “BAK’ı yazarken faydalandığım kitaplar” diye tanıtmıştı. Binlerce minyatüre bakmıştı kitabı yazarken. Kitapta tasvir edilen minyatürlerin %80’inin gerçek olduğunu da belirtiyordu sonsözde. O halde böylesine başarılı bir romanı yazmak bir çılgın projedir denebilir.

Tesadüf eseri bu romanı okumadan önce İhsan Oktay Anar’ın meşhur “Puslu Kıtalar Atlası”nı okumuştum. Bu iki roman arasında bir ruh ortaklığı olduğuna inanıyorum. Hatta BAK için Anar’ın yazmadığı en iyi Anar romanıdır bile diyebilirim. Romanlarda intihal yapılabilir mi? Bu konuya geleceğiz. Pamuk’ta pek fantastik öge olmaz. Bir düşünüyorum… Hiç yok bile diyebilirim. Belki “Beyaz Kale”deki kişilik transferi olabilir. Anar’da fantastik evren vardır fakat iki roman da Osmanlı toplumunda sanatın yeri ve dallanıp budaklanan kurgu gibi şeyler yüzünden benzerlikler taşıyor.

TARİHİ ROMAN

Aslında tarihi film sevmediğim gibi tarihi roman da sevmem. Bende yabancılaşma duygusu ortaya çıkarıyor “tarihi” sanat eserleri. Bu iki yazar tarihi bir araç olarak kullanıyorlar. Evet, tarih konusunda çok araştırma, okuma yapmışlar ama aslında romanlarında tarih bir roman hilesi gibi bir şey. Anar hep bunu yapıyor da OP sadece BAK ve “Beyaz Kale”de bunu yaptı. Yeni romanı da tarihten bir veba kesiti. Dolayısıyla aslında çok az tarihe bulaşıyor.

DOĞULU MU BATILI MI?

Bu konuda çok yazı yazdım. Ben TR’de hiç kimsenin Batılılaşma konusunda ne yapacağını tam olarak bilmediğini, çok kararlı gözüken kişilerin bile kaçınılmaz bir şekilde gelip bir duvara tosladıklarını düşünüyorum. Bunu “Huzur”daki Mümtaz karakterinde gördüğümü yazmıştım. Elini kolunu nereye koyacağını bilemiyordu. Orhan Pamuk bu işin en ilginç karakterlerinden biri. Birileri onu fena halde Batılı buluyor. Oysa o videoda belirttiği gibi İstanbul’da yaşamak isteyen birisi. Başka bir yerde yaşamak istemiyor. Bir üç yıllık Amerika macerası var ama hayatı hep burada hatta aynı mahallede geçmiş. Ve de gözlem yaparak. Bu kadar çok okumuş yazmış birisinin kahveye gidip insanlarla doğal bir diyaloga girmesi imkansızdır. Ben bile giremem. Giremiyorum da zaten. Mecbur kalıyorum, giriyorum ama numara yapıyorum. Çok sıkılıyorum. OP doğu ile batının tam ortasında kalmış bir bireydir. Doğunun da batının da inciğini cinciğini bilir yalnız. Bu kitabı yazabilmek kolay bir şey değildir. Bu paragrafın başlığındaki soruya cevap veremiyorum çünkü TR ne tam olarak bir Doğu ülkesi ne de tam olarak bir Batı ülkesidir. Hatta az Batı ülkesi, çok Doğu ülkesidir. Ne yapacağımızı, elimizi kolumuzu nereye koyacağımızı bilemeden yaşayıp gidiyoruz işte.

BİRİNCİ TEKİL ŞAHIS KADIN

En sevdiği kadın karakterinin Şeküre (annesinin adı) olduğunu söylemişti. Gerçekten de Şeküre feministleri bile tavlayabilecek kadar farklı bir karakter. Bir de bir kadın ağzından birinci tekil şahısla bir roman yazabilmeyi çok istediğini söylemişti ama bir erkeğin bir kadının neler hissedebileceğini tama olarak kavramasının imkansız olduğunu bildiği için hayıflanarak bunu yapamayacağını eklemişti. Bu romanda 10’dan fazla anlatıcı var. Bunlardan bazıları kadın. “Sessiz Ev”de yine kadın anlatıcılar var. Evet, bu imkansızdır ama fantastik bir deneme olarak yapılması insanlığa çok şey kaybettirmez. Bence OP bunu deneyebilir. Ben deneyeceğim sanırım…

 

Uncategorized kategorisine gönderildi | ile etiketlendi | Yorum yapın

Muhafazakarlık Tepetakla Gidiyor

barandogan tarafından 30 Mayıs 2020 tarihinde gönderildi

rumeysa2-1

Türklerin kıyamete kadar bir CHP milleti olmaya doğru adım adım gittiklerini düşündüğümü defalarca yazdım.

Araştırma şirketi KONDA’nın yaptığı bir çalışma beni haklı çıkartıyor. 2008 ve 2018 yıllarINDA aynı sorularla 15-29 yaş arasındaki gençlere gitmişler. Muhafazakar partinin tarihinde hiç olmadığı kadar fazla oy almasına, rekor süredir tek başına iktidarda olmasına ve somut adımlar konusunda hiç olamadığı kadar zorlamış olmasına rağmen gençler muhafazakarlığa yüz vermiyorlar… Ondan adım adım kopuyorlar.

Sebebi çok basit. Muhafazakar yaşam çok renksizdir. Yalnız burada gerçek muhafazakar yaşamı anlayalım. Yani sizin kafanızı gömdüğünüz, yokmuş gibi yaptığınız skandal ayet ve hadisler ışığında bir yaşam. Görseldeki kadının erkekler önünde müzik yaparak büyük bir çelişkiye imza attığını düşündüğünü söylesek “Oooo, olur mu öyle şey! Ne var bunda? Ne güzel bir görüntü. Kime göre neye göre? Herkes işine baksın. İnsanların kıyafetleriyle uğraşmayın.” dersiniz ve size bu konuda hiçbir şey anlatılamaz. Öyleyseniz bu yazıyı okumayı bırakın ve beni bir daha aramayın.

Muhafazakar alimlerin onlarca yıl boyunca üzerinde çalıştıkları, bildikleri, hayata geçirmeye çalıştıkları gerçek muhafazakar yaşam çok renksizdir. Eğitim seviyesi artan, şehirlerde yaşamaya başlayan, teknoloji sayesinde dünyanın her yerindeki her şeyi gören bir genç insana bunları yedirebilmeniz çok zor. Olmuyor da zaten. Gelsin esnaf inaançlılık o zaman.

Türkiye’de ciddi kimliksel bölünmeler olduğu için insanların yakın çevreleriyle restleşip, onların tam tersi davranış kalıpları geliştirmelerini beklemek gerçekçi değil ama soru işaretleri akla bir girdi mi bir daha çıkmıyor işte. Gençler büyük bir dönüşüm içerisinde. Yaşlılar bu dönüşümü kolay kolay göstermezler. Bir yaşlının ciddi dönüşüm geçirmesi demek bütün hayatını boşu boşuna yaşadığı hissiyatını kendisine verir ki bu da ciddi bir bunalım sebebidir. O yüzden onlar da doğru bildiklerinin doğru olduğuna inanıyor gibi görünmeye devam ederler.

Bakalım neler sormuşlar gençlere:

Eğitim durumları çok değişmiş. Lise mezunu olma oranı %29’dan %55’e çıkmış. Üniversite 16’dan 22’ye. Lise altı olma durumu 55’ten 32’ye düşmüş. Eğitim ne kadar niteliksiz olursa olsun o binada yer almak, başkalarıyla (kızlarla) oturmak kalkmak dönüştürücü bir etkiye sahiptir.

Kendilerine “modern” diyenler 29’dan 42’ye çıkmış… Neredeyse yarı oranında artmış. “Dindar muhafazakar” diyenler 25’ten 15’e düşmüş. Bütün Ak Parti ideologları kendilerine böyle der herhalde. Esnaf bir tanımlama olan “geleneksel muhafazakar” diyenlerin oranı 45’ten 43’e düşmüş. Bunlar duruma göre CHP’ye çok kolay oy verebilirler ve o yaşam tarzına anında adapte olabilirler. O yaşam tarzı da renkli (bira, beğeni, şort, flört, heyecan) medeni ve insan evrimine daha uygun olduğu için bir daha da vazgeçmezler onlardan.

Kendilerine “dindar” diyenler %51’den %43’e düşmüş. “İnançlı” diyenlerin oranı 34’ten 43’e çıkmış. Demek ki önemli sorumluluklar yükleyen bir adlandırmadan, ne şiş yakacak ne de kebabı yakacak bir olan bir adlandırma daha tercih edilir hale gelmiş. “Sofu” 10’dan beşe yallah… “Ateist” 2’den 4’e… Bu konuya da değinmiştik, “ateizm” kelimesi TR’de kirletilmiş bir kelimedir. Ateist denince değer yargıları olmayan, zevk ve çıkarı için her şeyi yapan, vicdansız ve biraz da ahmak insanlar anlaşılıyor oysa ateist olmak hem cesaret gerektirir hem önemli bir okuma, araştırma süreci talep eder. İnsanların kendilerini nasıl adlandırdıkları önemlidir. Bu aşamada takiye yapan da çok olur çünkü bir topluluğa ait olarak hissetmek ister kendini insan. Bunu yapmayanlar sorunlu, hasta ruhlu, kötü insanlar olarak algılanırlar. %4 ateist diyormuş kendisine ama ateist gibi yaşayan milyonlarca insan var.

Başörtüsü örtenlerin oranı 53’ten 35’e düşmüş… Muhafazakarlar için korkunç bir düşüş oranıdır bu. Bu yaş grubunda örtülü olup da örtülü olmanın gerektirdiği gibi hal ve tavırlar takınan genç kadın oranının kaç olduğu yorumunu herkes yapsın lütfen. Mesela örtülü bir kadın düğünde “twerk” yapamaz bana (ve İslam’ı gözüyle anlamış alimlere) göre… “Kime göre neye göre? Bak ne hoş bir görüntü. Artık şu insanların kıyafetleriyle uğraşmayı bir bırakın ya. Ne olmuş ki ne var bunda? Önemli olan insanın içidir, yüreğidir.” Bu soruda bir de “türban” takan oranı var, o da 9’dan 6’ya düşmüş. Sanırım ilçelerde ve köylerdeki larç baş bağlama yöntemiyle tek bir saç telini göstermeyen (ama başka birçok şeyi belli eden) bir örtünme şekli kastediliyor. Çarşaf ve peçe yüzde 1 iki sonuçta da. Bunların ve sarık/cübbenin TR toplumu için artık marjinallik oldukları anlaşılmıştır. “Örtmüyor” diyenlerin oranı 37’den 58’e çıkmış. 10 senede gelinen nokta bu. Şimdi bu 58, 10 sene sonra 78 olacak ve bunların kızları da örtünmeyecekler elbette. 30’ların çetin mücadelesi kazanılmış olacak böylece.

Çalışma durumu da ilginç. Öğrenci olanlar %12’den %41’e çıkmış. Ev hanımı olma durumu 26’dan 13’e. Kadının çalışmasının kıyamet alametlerinden olduğunu belirten hadisler vardır. Kadın erkek yan yana geliyorlar çok sık. Geçmiş olsun…

Son üç ayda kültürel bir etkinliğe katılmış olma durumu 42’den 69’a çıkmış. Muhafazakarlığın kültürü bellidir: ebru, hat, minyatür, ney, ilahi, karagöz… O “arsız” romanlar, filmler, müzikler, fotoğrafların önünde duramaz bunlar.

Annesi üniversite mezunu olanların sayısı 7’den 13’e çıkmış. Bu da etkilidir.

Medeni duruma bakalım. %60 bekarken %75 bekara çıkmış. Artık flört etme olanakları o kadar çok ve çeşitli, şehirleşme o kadar yaygın ki bu genç ve bekar insanları bir arada tutamazsınız. Erzurum’da kalenin etrafında tanık olduğum manzaraları anımsıyorum. Erzurum’da onları yapan İstanbul’da neler yapmaz. Flörtün haram olduğunu duvara yazan kişi geri zekalı değildi. Bu olgunun büyük bir çözücü yanı olduğunu anlamıştı.

Mutlu olduğunu beyan edenler 58’den 51’e düşmüş. Çözülen bir toplum bir sürü çelişki yükler bireylerine. Onunla ilgili olabilir. Ekonomik de etkendir.

Oruç tutanlar 74’ten 58’e gerilemiş. Yalan söyleyenleri çıkarırsak oran bayağı düşer. Namaz 27’den 24’e düşmüş. Şu anda gençlerin %24’ünün düzenli namaz kıldığına kimse beni inandıramaz…

Farklılıklara saygı diye bir başlık var: Damadının/gelininin farklı dinden olabileceğini düşünen insan sayısı 32’den 48’e çıkmış. Cahillik var burada. Gelin olabilir ama damat olamaz. O zaman İslamiyet olmaz. Farklı mezhepten olabilir 47’den 64’e. Burada Aleviliğin adı anılmalıydı bence. Çünkü Hanefilik veya Şafilik arasında bir reddiye yoktur ama İslamı gerçekten bilen birisinin Aleviyle evlenmemesi gerekir.

Gerektiğinde askerin yönetimi ele alması gerektiğini savunanlar 51’den 22’ye düşmüş. “Demokratikleşme” mi diyelim? Neyse yorum yapmak istemiyorum. Devam edelim:

Gazete okuma 72’den 22’ye düşmüş. Normaldir çünkü artık gazete diye bir şey yok. Mahallelerde gazete bayisi yok. Bir Ümit Cingöz kaldı gazete okuyan.

Sosyal medya kullanımı 69’dan 93’e çıkmış. Geçmiş olsun. Facebook’un giderek bir dayı yeri olmasından ötürü azaldığını Twitter ve özellikle Instagram’ın çılgın attığını görüyoruz. Instagram beğeni ve flört olgularını çok iyi besliyor çünkü.

İşte böyle… Türkler için CHP iktidarı hayırlı olsun diyebiliriz. CHP iktidarı yani bira, şort, flört’te çok daha iyi bir durumda olmak… Türk milliyetçiliği ve rant ekonomisi anlamında muhafazakar iktidarlardan önemli bir farkın olmayacağını düşünüyorum. DYP-SHP koalisyonu vardı bir zamanlar. TR için en iyisi o olur sanırım. Aşırılıklarından arındırılmış bir sağ, esnaf inançlılığın muteber sayılması ve giderek onun da kalmaması, Batılı gibi yaşama çalışan insanlar, diğer etnik toplulukların haklarına saygı duymayan ama MHP gibi beyinsiz söylemler de geliştirmeyen insanlar, daha kurumsallaşmış bir kapitalizm, artmış bir milli gelir, beyni çalışan insanlarda dikkat çekici bir artış, kadın erkek ilişkilerinde eskiye nazaran devrim diyebileceğimiz olumlu gelişmeler…

Benim gördüğüm bu…

siyaset, Uncategorized kategorisine gönderildi | Yorum yapın

Mülhitler Whatsapp Grubu

barandogan tarafından 28 Mayıs 2020 tarihinde gönderildi

2cb0d505ff8888a9df7dee179cbf0658

Hep asosyal olmaya çalışmışımdır ama başaramamışımdır…

Gittiğim her ilde, her okulda bir dostluk grubunun parçası olmuşumdur…

Başarmak inanmanın iki katıysa inanmamak başaramamanın ta kendisidir.

Son iki senedir bu Mülhitler Whatsapp grubunun bir üyesiyim. Bu dostluk grubunu çok sevdiğimi belirteyim. Eski çalıştığım iller olan Sinop’ta, Bolu’da da dostluk gruplarının parçası olmuştum.

Bu grubun hikayesine bir bakalım.

Önce gruptaki kişileri tanıyalım.

A: The Biggest Trollski Gencer Ergünay…

B: UK yani Utku Kayan…

C: Çöp okur, davar müzik tüketicisi ve davar film izleyicisi Gorki Okuryazar…

D: Ben. Bana bugüne kadar lakap takmak isteyen çok insan olmuştur ama nedense hiçbir lakap bende durmamıştır.

Grupta olmayan ama buluşmaların önemli bir bölümünde yer alan Adem Soy…

Grubun internet geyiklerinde son zamanlarda ziyadesiyle yer bulan ünlü polisiye roman yazarı Alper Kaya…

Mardin’e tayini çıkmadan önce birçok buluşmada boy gösteren Dr. Barış C. Salman…

Bu grubu zaman zaman Cengiz Oktay ve Ümit Cingöz’le buluşturmak istiyorum. Halil Selim olmaz çünkü o ilk tanışmalarda çok itici olur.

Bu grup nasıl oluştu?

Bu grubun oluşumunda Gencer Başkanın büyük önemi vardır. Ondan önce ben Gorki Okuryazar’ı 10 senedir tanıyordum. Bizim mahallede bir kitapçıda başlayan sendika toplantılarından tanıyordum. Daha sonra o toplantılar bir sendika bürosu açılmasını başardı. O büro 15 Temmuz’dan sonra bütün muhalif oluşumların dibi bulması sonucunda o tarihten beridir atıl duruyor. Geçen sene bizim roman toplantılarımız dışında açılmadı. Neyse yakında “Eğitim-Sen’le İlgili Düşüncelerim” başlıklı bir yazı yazacağım zaten.

Gorki Okuryazar’la bu 2011-2014 arası bu toplantılarda beraberdirk. Daha sonra özel görüşmeye başladık. Aynı sokakta oturuyorduk. Ben bekardım, o ise evli. Şu anda tam tersi. Genelde benim evde maç izleyip bira içiyorduk. Facebook yorum kariyerimiz ise 10 yıldır istikrarla devam ediyor. Bazen sırf onun için bile yazı yazdığım oluyor.

Neyse daha sonraları ünlü sosyalist teorisyen Metin Çulhaoğlu’nun bana Facebook yorumlarında zarf atması sonucunda bana Facebook’tan yağmur gibi arkadaşlık istekleri yağmaya başladı. Bunlardan biri de Gencer Başkandı. Daha sonra Gencer Başkan benim sitemdeki yazıları inceledi ve biralarla ilgili yazılarımdan sonra benimle iletişime geçmeye karar verdi.

Benimle ısrarla görüşmek istiyordu. Bu tür görüşmeleri hiç istemediğim, yeni insan tanımaktan nefret ettiğim için (yeni insan bir risktir ve var olan yükünü arttırabilir) ilk zamanlar onu oyaladım. Bayağı ısrarcı oldu ve ben de artık pes ettim. Bir gün buluşma kestik ama o gün de aşırı yağmur yağdığı için o görüşme yattı.

Daha sonra Gencer Başkan benim İstanbul Gezi Projeme dahil oldu ve ilk kendisini orada gördüm. Divanyolu gezisiydi o gezi ve geziden sonra biz Kadıköy’de içtik.

Artık dostluk kurulmuştu. 2017 Eylül’ünde başladı bu dostluk.

Sonra Gencer Başkan da benim Sancaktepe’deki (acıklı) bekar evime maç izlemeye gelmeye başladı. Bu arada bu başkan lafı nereden çıktı? Hiçbir yerden. Öylesine başladı ve sürdü. Bu arada ben Ümit Cingöz ve Barış Tutuk’a da başkan derim.

Bir gün bana gelirken Gencer Başkan Gorki’yi de çağırdım. Tanıştırılacak insanlar nokta atışı olmalıdır diye düşünürüm. Dünya Halkları: Abi, raat ol. Biraz esnek ol… Bu tanıştırmanın iyi olacağını düşündüm ve harekete geçtim. Artık ikisi haftada bir gün bana geliyorlardı ve maç izleyip bira içiyorduk. Tabii asıl amaç sohbet etmekti.

Sonra olaya UK dahil oldu. UK’u bizim sol partinin bölünme aşamasında tanımıştım. Bir meyhanede onu bizim tarafa ikna etmek isteyen insanlarla rakı içiyorlardı. Zaten rakı içmek sol partilerde birisini üye yapmak ve işte o bölünme süreçlerinde kendi tarafına çekmek için bahane olarak kullanılırdı. Rakı içmenin bir “büyüsü” olduğu düşünülüyor ya… Rakının muhabbetinin diğer içkilerde olmadığı düşünülüyor ya… 2014 yılında tanıdığım UK ile bir daha görüşmedik.

Fakat o da son yıllarda Feyste çok ilginç şeyler yazıyordu. Akrabaları takmayan küfürlü ifadeler (dalağını sikerim falan) . Tabii orada sosyolojik alt metinlerde “okumalara” olanak sağlıyordu UK. Onunla da artık yoğun bir yorumlaşmalar kariyerimiz başladı. Bir gün onu bizim eve yemeğe davet ettim. Görüşmeli dostluk böyle başladı. Artık ben evli biriydim ve evli adamların gidip maç izlediği bekar arkadaş değildim.

O bekar arkadaş artık Adem Soy’du. Bir süre sonra GO karısından ayrılınca o da olmaya başladı.

Bir gün UK’u da Adem Soy’un evine çağırdım.

Bir bahaneyle GO ve GE ile açtığımız “Mülhitler” grubuna UK’u da kattım.

Bu grup artık haftada bir Adem’de buluşmalı veya Pandemi sebebiyle çok sık yapamasak da buluşmalı, gezmeli bir grup oldu.

Gruptaki geyik ise tam gaz devam ediyor.

NİTELİKLİ ABAZAN MUHABBETİ

Abazan muhabbeti ikiye ayrılır: Leş abazan muhabbeti ve sosyolojik alt metinler okumalarına imkan tanıyan, ironilerle dolu, “farkındalık” yaratmaya çabalayan nitelikli abazan muahbbeti… Bu uğurda ironi olsun, erkek egemen dünyayı eleştirelim diye grubun ismini favori ironimiz olan “Amın Oğulları” şeklinde değiştirmek istedimse de Gencer Başkanın küçük bir kızı olduğu için bunu yapamadık. Grupta NAM’ı sık sık yaptık. Yaratıcı ironilerle, zorlu alegorilerle, zihin emeği talep eden soyutlamalarla erkek egemen toplumu eleştirdik.

UCUZ GEYİK

Çok da zeka parıltısı barındırmayan, Natuk Baytan tarzı geyikler de bu grupta mevcuttu. İsim, deyim deformasyonları, iğrenç espriler, uç absürtlükler falan hepsi bu grupta mevcuttu.

EDEBİYAT, SANAT

Grupta bunlar da yer alıyor. Gruptaki herkes aşağı yukarı benzer estetik zevklere sahip. Hepsi yaşlarındaki insanlardan katbekat ileride birikime sahip insanlar. Kimisi üretiyor da.

FUTBOL, BİRA

Bu ikisi ve son zamanlarda benim ricamla basketbol da bu grubun motor güçlerinden. Adem Soy’un evinde Türk futbolu için buluşuyoruz. Ben normalde Türk futbolu seyretmem. Seyredeni köylü bulurum falan ama genelde maç bir aksesuar olarak kaldığı ve aslan payını muhabbet oluşturduğu için heş etkinlikler oluyor. Bira içip üzerine Adem’in oradaki başarılı tantuniciden sipariş vermek iyi oluyor. Bir gün ehliyeti kaptıracağım da ne zaman?

KAĞIT

Kağıt oynamaya bayılırım ama eşli batak veya eşli 51’e. Kağıt oynamayı da denedik. Başarılı olamadık bence çünkü onlar Rıfkı oynamak istiyorlardı. Ben Rıfkı’dan sıkılıyorum. Çok uzun sürüyor. Birilerinin oyunun yarısında umutları tükeniyor ve onun için oyun ısdıraba dönüyor. Onlar da eşli batağa benim gibi tutkuyla bağlı değiller. Dolayısıyla bu fasıl kapandı. Belki de pokerde bu ritmi yakalayabiliriz. Aslında UK, AS eşli batağı seviyorlar ama GE ve GO davar eşli batak oyuncuları olduğu için olmuyor. Zorlamaya gerek yok. Bizim muhabbet zaten çok kaliteli.

FİLM İZLEMEK

Muhabbetimiz kaliteli derken arkadaşlar bazen film izlemeyi de öneriyorlar. Ben pek yanaşmıyorum çünkü haftada bir buluşuyoruz ve filmi izlersek konuşamayız. filmi izler kalkar gideriz ama şu olabilir, herkes için fetiş bir film vardır. Garantidir o film. O zaman olabilir. Goodfellas, The Big Lebowski, Adı Vasfiye gibi filmler…

İşte böyle. Bu dostluk böyle gider. Birileri şehir değiştirmezse tabii. O zaman dostluk yalan oluyor. Örnek Güven Uygun, Cenk Sezgin dostluklarım ama sık görüşememek hüzünlü oluyor. Ben bir çılgınlık yapıp İzmir’e gidebilirim ilerleyen yıllarda. Umarım gitmem. Merhaba Mülhitler. Buyurun oturun. Ne içersiniz?

nitelikli goygoy, Uncategorized kategorisine gönderildi | Yorum yapın

Yaşam Tarzı Savaşlarında Son Durum

barandogan tarafından 20 Mayıs 2020 tarihinde gönderildi

IMG-4305

Bakın bu duvar yazısı çok ilginç…

Adam (çok büyük ihtimalle bunu bir adam yapmıştır) gitmiş hırdavatçıdan sprey boyayı almış. Yazıyı yazacağı yer için streteji belirlemiş. Hava kararınca, bir yerlerine gizlediği sprey boyayı alıp dışarı çıkmış ve bu bölgeye gelmiş. Etrafını iyice bir kolaçan etmiş. Muhtemelen korkuyla karışık bir heyecan duygusu hissetmiş. En sonunda da bu “radikal” eylemi hızlıca yapıp, olay mahallinden kaçmış…

Duvara “FLÖRT HARAM.” yazmış. İnsanların fölrt ederek korkunç şeyler yaptığını düşünmüş ve bu skandala karşın bir “farkındalık” yaratmak istemiş. Kriminalize olmayı göze almış. Yakalansaydı kabahatler kanununa göre ödemek zorunda kalacağı (en son 300 TL falandı) cezayı gözden çıkarmış. Flört belasına karşı sessiz kalmayı içine sindirememiş ve ne olursa olsun bir şey yapmak istemiş. Bu hissiyatta bir çaresizlik yok mudur? Bu kişi çok büyük ihtimalle Ak Parti’ye oy vermiştir.

Eski bakan Cemil Çiçek “Flört fahişeliktir.” demişti.

Birisi de “Türbanı kazandık ama tesettürü kaybettik.” demişti. Tesettür yani gerçek amacına uygun bir şekilde örtünmek, kadınlarla erkeklerin yan yana gelmelerini önleyip aralarında cinsel çekim olmasını engellemek. Gerçek İslam budur. Şimdi tayt giymiş bir türbanlıya yaptığının yanlış olduğunu söyleseniz “Kime göre neye göre?” diyorlar. “Sen kendi işine bak diyorlar.” diyorlar. “Mansplaining yapma.” diyorlar. O kişinin (veya aynı tutarsızlığı gösteren bir erkeğin) yeterince ve sorumluca yapmadığı zihin emeği yüzünden ortaya çıkan çelişik durumun siyasal yansımalarının hesabını sormanız “mansplaining” oluyor. Kime göre, neye göreymiş? Senin gibi elifi görse baston zannedecek bir zırcahile göre değil elbette. Bu işte yıllarını harcamış, yüzyılların birikimini yansıtan önemli insanlara göre elbette… Arada çok fark var.

200 yıllık kavgaya bir daha bakalım isterseniz. TR’de son iki yüz yıldır çok çetin bir “yaşam tarzı kavgası” verilmektedir. Muhafazakarlar ve modernciler diye kodlayabileceğimiz 50, 60 bin “adam” (çoğunlukla erkek, kavganın karakteri zaten erkek) bu kavgayı veriyor. Bunlar en tepede siyaset yapan insanlardır. AKP, CHP, MHP ve hadi ekleyelim İP yöneticisi insanlar bunlar.

Bunlar ideologlardır. Bu halkanın altında bir de çıkar, avanta peşinde olduğu için siyaset yapan bir küme vardır. Onların da yaşam tarzı konusunda fikirleri vardır elbette ama bunlar çok kolay adam/dava satabilirler. Yarın CHP gelince bunların hepsi en sıkı CHP’li, Atatürkçü ve laik insanlar olacaklardır.

Muhafazakar ideologların hiçbiri flörte hoş bakmaz. Net bir şekilde olmasın isterler. Bu konuda Kuran ve Hadis ne diyorsa onun yapılmasını isterler. Bu arada bir tık uzakta olan bu konuya bakarsanız flörtün, erkekle kadının yalnız kalmasının, birbirlerine şehvetle bakmalarının net bir şekilde yasak olduğunu görürsünüz ama bilirim, bakmazsınız. Öyle olsa bile görmezden gelirsiniz. Esnaf inançlılık sizin içinize işlemiş.

Modern yaşam tarzını arzulayanlar içinse flört medeni bir eylemdir. Hiçbir sakıncası yoktur.

Mevcut duruma bakalım. Sanırım şu anda Ramazan ayında falanız. Veya bir hafta falan oldu, Ramazan ayı, bayram falan bitti. Emin değilim. Bu sene hiç oruç tutmadığı için sokakta dayak yiyen insan haberi gelmedi. Pandemiyle ilgili olabilir ama geçen senelerde de bu haberler tek tük geliyordu. Birisine oruç tutmadığı gerekçesiyle sokakta saldırmak artık TR’de eksterm bir eylemdir. Ancak meczupların yapabileceği bir iştir. Bir kere artık Ramazan büyükşehirlerde hissedilmiyor. Geçen sene Ramazan’da Sultanbeyli merkeze gittim. Orası İstanbul’da Ak Parti’ye en yüksek oranda oy veren ilçedir. Orada bile bütün yeme içme mekanları açıktı. Kafelerde türbanlı kadın dolu. Bir 7, 8 sene önce böyle bir şey düşünülemezdi. Anadolu’daki muhafazakar büyükşehirlerde de durum böyleymiş. Öğrendim bunu. Belki Konya, Erzurum, Urfa böyle değildir ama orada da mutlaka açık bir yerler vardır diye düşünüyorum. İlçelerde yeme mekanların çok az olduğu için onlar ticari risk almazlar henüz diye düşünüyorum.

Flört konusunda muhafazakar kesimlerin nasıl da freni boşalmış bir kamyona döndüklerini görüyoruz. Yani şuna geliyoruz, TR’de bütün iktidar nimetlerine rağmen kapalı toplum yapısı büyük bir hızla çöküşe doğru gitmektedir. Muhafazakar yaşam (ama gerçekten, beklenildiği gibi olan MY) çok sıkıcıdır. Bu yaşam tarzını internet sayesinde her şeyi gören genç nesillere yedirebilmek imkansızdır. Görmeyen, bilmeyen insana anlatabilirsiniz bunları ancak.

Bütün imam hatip dayatmasına rağmen bu okullar asla birer prestij odağı haline gelemiyorlar. Ak Parti’ye oy verenler bile gelip rehber öğretmenlere çocuklarını İHL’lere göndermek istemiyorlar. Gönderenler, Atatürkçü milli bayramlarda bu okula gitmenin gerektirdiği duruşu sergilemiyorlar, aynı bir CHP’li gibi hareket ediyorlar.

Ben Ak Parti’ye oy verenler içerisinde İslam’ı gözüyle okumuş, doğru yorumlamış, onun emir ve yasaklarına uymaya hevesli insan sayısı oranının %18 falan olduğunu düşünüyorum. Gerisi yarınki olası bir CHP iktidarında, yaşam tarzı olarak dönüşüm geçirmekte hiç zorlanmayacaklardır.

TR’de siyaset yani oy verilen parti bir kimliktir. Kendini ve diğerlerini konumlandırma aracıdır. Kapalı toplum büyük bir hızla çökerken, yakın gelecekte insanlar “Ya biz aynı CHP’liler gibi yaşıyoruz, neden bunlara oy veriyoruz?” diyeceklerdir. Veya Ak Parti veya onun o dönemdeki muadili “Ne yaparsaak yapalım, istediğimiz olmuyor.” diye düşüneceklerdir. İktidarda kalmak için tavizler vermeye başlayacaklardır. Belki kalacaklardır ama özlerinden koptukları vakit bunun ne önemi olacaktır? Herkes Bostancı sahildeki gibi parklarda bira içerken, çatır çutur flört ederken, şort giyiyorken verilen oyun da eskisi kadar önemi kalmayacaktır. Birbirlerine benzeyen insanlardan oluşan toplumlarda seçimler çok az ilgi görür. TR, dünyada seçimlerin en çok ilgi gördüğü ülkelerden biridir çünkü burada insanlar birbirlerine benzemezler. Burada iç barış yoktur. İnsanların birbirlerine güveni, sevgisi ve saygısı yoktur fakat insanların birbirlerine benzemeye başladıkları bir süreç başlamıştır. Bu süreç teknoloji devrimi ve şehirleşmeyle başlamıştır, yani büyük oranda kendi kendine…

Ekonomik olarak da bundan daha iyi olacağa benzer. Mutlaka daha iyi olacaktır. Olmaması tarihin mantığına terstir. Beş ayda 30 kişinin 40 sene boyunca yaşayabileceği bir apartman yapılabiliyor artık. Önceden apartman inşaatları üç sene sürerdi.

Dünkü Atatürk yazıma istinaden Türkleri için Atatürkçülük merkezi ideoloji olmaya doğru hızla gidiyor. Atatürkçülük sadece Kürtleri ve (gerçek) dindarları kapsayamaz. Gerçek dindarlar tarih sahnesinden çekiliyorlar. Sadece Kürtler kalıyor. Diyarbakır, Mardin, Van, Kars merkeze bakınca modern yaşam tarzının çok iyi durumda olduğunu görüyoruz. Oralarda da Atatürksüz bir modern yaşam tarzı oluşacaktır.

Yani bu kavga bir daha başlamamak üzere modernciler tarafından kazanılacaktır. Belki o zaman TR’de gerçekten siyaset yapılmaya başlanır. Bira-şort-flört üzerine asırlardır kavga ediliyor. Kavga ise bir tarafın enerjik bir hamlesinden dolayı değil kendi kendisine çözülüyor. Tarihin ironisi budur.

siyaset, Uncategorized kategorisine gönderildi | Yorum yapın

Yaşam Tarzı Krizinin Son Romanı

barandogan tarafından 16 Mayıs 2020 tarihinde gönderildi

raw_turkiye-burjuvazisi-aile-sofrasinda-cevdet-bey-ve-ogullari-ile-sessiz-evde-aile-yemekleri_160716618

“Bakın sevgili vatandaşlarım, buna rakı derler. Vakti zamanında padişahlar bunu gizli gizli içerlerdi. Ben ise açıktan içiyorum.” Atatürk

“600 yıldır bizim olan şehirde bize yabancı muamelesi yapanlar var.” Tayyip Erdoğan

“TR’de sınıflar mücadelesi yoktur. 60 bin erkek bireyin yaşam tarzı mücadelesi vardır.” Baran Doğan

“Herkes çatır çutur flört ediyor.” Utku Kayan

Sahi, Tayyip Erdoğan’a hala İstanbul’un sahibiymiş çıkışını yaptıran şey nedir? Yaşam Tarzı Krizi işte…

Yaşam Tarzı Krizi’nin son romanı dedik… Orhan Pamuk’un 1974-78 yılları arasında kaleme aldığı “Cevdet Bey ve Oğulları” romanını bu krizin son romanı olarak değerlendirdim. Tanzimat’tan Cumhuriyet’e oradan 50’li yıllara bu yaşam tarzı krizinin yansımalarını Türk romanlarında sıklıkla görürüz.

Birçok yazımda açıkladım ama şu Yaşam Tarzı Krizi’ni kısaca bir daha açıklayayım: Bazı Osmanlı “aydınları” (asker ve bürokratları) çöküşün yaklaştığını görmüşler ve kurtuluşu eski, köhne düzenle vedalaşıp Batı Avrupa devletleri gibi yaşamak gerektiğini düşünmüşlerdir. Elbette bazıları da bunun yanlış olduğun düşünmüştür. Bu iki kesim arasındaki siyasal çekişmeler bu toprakların son 200 yılına damga vurmuştur. Büyük bir mücadeledir bu. Ülkedeki neredeyse tek mücadele. Son 20, 30 yılda başka mücadele başlıkları da belirmiştir ama TR siyasi hayatının özeti bu mücadeledir. Bu mücadele hala devam etmektedir. Geleneksel sembollerin ve muhafazakâr yaşam tarzının son temsilcisi Ak Parti’dir. 18 yıllık iktidarıyla son yüz yılın rekoruna sahiptir ama istediklerini hayata geçirememektedir. Batıcı, modern yaşam tarzını savunan ana gövde ise CHP’dir. Tüm muhafazakarlık takiyelerine rağmen Jöntürk, İttihatçı, Kemalist sürekliliğinden hiçbir şey kaybetmemiştir. Teknolojik gelişmelerle ve artan şehirleşmelerle birlikte kapalı toplum yapısı tepe taklak yok oluşa doğru gitmektedir. Bu durumda bir gün gelecek ve Ak Parti’ye (veya o gün onun yerinde olacak olan partiye) oy verenler “Zaten CHP’li gibi yaşıyoruz neden bu partiye oy veriyoruz?” diyeceklerdir. Veyahut o dönemin Ak Partisi tüm ısrarının beyhude olduğunu fark edecek ve CHP gibi davranmaya başlayacaktır. O zaman bu mücadele bir daha geri dönmemek üzere modernciler tarafından kazanılmış olacaktır.

Bu siyasi gerilim ve onun toplumda somut olarak bıraktığı izler klasik Türk romancılığının temel dayanağı olmuştur. İşte bu bağlamda “Cevdet Bey ve Oğulları” da aynı yere oturmaktadır. Orhan Pamuk’un tüm kişisel müdahalelerine rağmen arka planda adlı adınca Yaşam Tarzı Krizi yer almaktadır.

Neden son roman? Bu konuda kesin bilgim yok ama güçlü bir şekilde öyle olduğunu tahmin ediyorum, buna inanıyorum. 1952 Nişantaşı doğumlu olan Orhan Pamuk, içine doğduğu burjuva ailenin süreçlerini, bu ailenin İstanbul’la olan ilişkisini, kendisinin bu “şeye” bir reddiye geliştirmesini, romana yönelmesini tüm benliğiyle hissetmektedir. Böyle birisi daha var mıdır, bilemiyorum. Birileri birkaç tane örnek verebilir ama 80 sonrası Türk romancılığında Batılılaşma/mama sorunsalının çok işlendiğini tahmin etmiyorum.

Orhan Pamuk’un Yaşam Tarzı Krizi’yle olan ilişkisine biraz daha odaklanalım… Robert Koleji mezunu olan Orhan Pamuk’un dedesi romandaki Cevdet Bey gibi birtakım siyasi boşluklarla veya birtakım açıkgözlüklerle zengin olmuş bir insandır. Zaten bir röportajında belirttiği üzere Türkiye burjuvazi, Batı Avrupa devletlerindeki burjuvaları aksine bir üretim süreciyle değil çoğunlukla alıp satmalarla, büyük ve ani vurgunlarla, Ermeni Rum mallarını gasp etmekle, rüşvetle, spekülasyonla, tesadüflerle burjuva olmuşlardır. Dolayısıyla kültürel rafine edilme süreçlerinden geçmemişlerdir. Cevdet Bey bunların tipik bir örneğidir. Dedesi de demiryolları sürecinde birtakım boşluklardan faydalanarak büyük bir servet elde etmiştir. Bu serveti babası ve amcası beceriksizliklerle yiye yiye bitirmemişlerdir. Orhan Pamuk’tan ailesinin beklentisi işin başına geçmesi ve işleri büyütmesidir. Oysa o 22 yaşına kadar resimle sonra da romanla uğraşmıştır. Kitabın bir yerinde geçtiği üzere, sanatla uğraşmak hep küçümsenmiştir. Bu da buranın ve oranın burjuvaları arasındaki farklardan biridir. Konakta doğan Pamuk daha sonra apartmanlaşma sürecine tanık olmuştur. Beyoğlu gizemini küçük yaşlardan beri bilmektedir. Apartmanda kimin hangi dini pratikleri nasıl yerine getirdiklerini görmüştür. Bazılarının bunları yerine getirmeyerek ama tam olarak da ne yapacağını bilemeyerek yaşadıklarını görmüştür. Bir fikre ait olmak konusunda sorunları olan Orhan Pamuk bence objektif bir şekilde bu çelişkileri yazabilecek bir insandır ve de görüldüğü üzere bunu büyük bir ustalıkla yapmıştır.

İLK ROMAN

1952 doğumlu Orhan Pamuk bu kitabı 22-26 yaşları arasında yazmıştır. 1979 yılında, o zamanki ismiyle “Karanlık ve Işık” romanı Milliyet roman ödülünü almıştır. Ancak 1982 yılında basılma imkanı bulmuştur roman ve ismi de değişmiştir. İlk zamanlar, bu yaşta birinin bu romanı yazmasının imkansız olduğuna, muhtemelen babasının yazdığına falan inananlar çıkmıştır. Gerçekten de inanılır gibi değil! 22 yaşında bir insanın bu kadar çok şey bilmesi, bu kadar çok kitap okumuş olması, böyle bir kurguyu hayal etmesi ve onu büyük bir ustalıkla kağıda aktarabilmesi gerçekten insanı hayretler içerisinde bırakıyor. Edebiyattan sanat tarihine, siyasetten felsefeye, tarihten coğrafyaya, 20li yaşlarında olan bir insanın bu kadar çok şey bilmesi çok çarpıcı. Bilgi birikimiyle beraber 40 yıllık kariyeri boyunca olgunlaşarak gelişecek bir bakış açısına da sahip Pamuk. İlk romanında sergilediği bu (yaşama karşı olan) bakış açısını son romanında da gözlemleyebilirsiniz. Ortak değerler diye bilinen şeylere karşı mesafeli olan bu duruş, bu romanın ayrıntılarında gözlemlenebildiği gibi son romanında da bir yerlerde var. “Hayatım boyunca bir romanı bitirmeye çalıştım ama hala buna muvaffak olamadım.” derken kastettiği şeyi CVBO’yu okuyunca daha iyi kavradım.

Orhan Pamuk’un sadece ilk romanını okuyan bir insan onu yanlış tanır. Bunu da belirtmemiz gerekmektedir. Çünkü sadece bu romanında gördüğümüz ve daha sonra görmediğimiz bazı özellikler vardır. Bu roman yazarın klasik üsluba en yakın ve de tek yakın olan eseridir. Lineer kurguyla yazılmıştır roman. Üst kurmaca yoktur. Üslup klasiktir. 1982 yılında, roman okuyucuları yeni bir parlak romancıları olduğunu düşünmüşlerdir. Onun “ayrıksı” olacağını pek tahmin etmemişlerdir. Daha sonra romancı, tamamen kendisine özgü olan tarzını inşa edecektir. Büyülü atmosfer yaratımıdır en ayrıksı özelliği. Bunu birçok romancı yapar elbette ama Orhan Pamuk kendi büyüsünü büyük bir ustalıkla yapacaktır sonraki eserlerinde.

Bu romanı konuşurken “Huzur” etkisinden bahsetmemek olmaz. OP’a göre Türk edebiyatının en büyük eseri “Huzur”dur. Ben de en iyilerinden biri olduğunu düşünüyorum. Tanpınar’ın bu romanı da Batılılaşmayı ne yapacağını bilemeyen karakterler geçidi gibidir. Eskiyi ne yapacağını, yeniyi nereye yerleştireceğini, bu toplumla nereye gideceğini bilemeyen karakterler ve üstüne bireysel çıkışsızlıklar… CBVO’da da bunlar yok mu? Biraz da “Tutunamayanlar”ı akıllara getiriyor. Muhittin, Ömer ve Refik’in iç yolculukları akıllara Selim Işık’ı getirmiyor mu? Bir tanesi intiharın eşiğine bile geliyor. Biri “tutunuyor”. En sonuncusu da her şeyi geride bırakıp “yeni hayat”a başlıyor.

YENİ HAYAT

Orhan Pamuk romanlarında kararsız, çıkışsız, umutsuz erkek karakterleri vardır. Bunlar sıklıkla sahip oldukları hiçbir şeye bir anlam yükleyemezler ve o güne kadar olmadıkları bir insana dönüşerek “yeni bir hayata” başlarlar. Bu adda nefis bir romanı vardır yazarın. “Sessiz Ev”deki doktor, “Beyaz Kale”deki Venedikli, “Kara Kitap”taki Galip, “Masumiyet Müzesi”ndeki Kemal, CBVO’daki Ömer, Muhittin ve “tutunmadan” önceki Refik…

KARAKTERLER

600 sayfalık bu romanda çok fazla karakter sunumu var. “Hürriyet” öncesinden başlayıp 1970’lere kadar gelen bu romanda bu uzun dönemin karakterlerini birer birer inceliyoruz. İlk dönemde Cevdet Bey var elbette. İlk Müslüman tüccarlardan olan bu şahıs aracılığıyla “Hürriyet” öncesinin toplumsal yapısını, o dönemin hareketli yaşamını anlıyoruz. Abisi, eşinin Paşa babası, diğer paşa eskileri sayesinde Abdülhamit döneminin ve sonrasının sosyo politik incelemelerini elimizde buluyoruz.

Romanın ana gövdesi 1937-40 yılları arasında geçiyor. Cumhuriyet kurulmuştur. İnkılap kararlı gibi görünmektedir. Tek bir kişinin olağanüstü ısrarı, 10 yıl gibi kısa bir zamanda çarpıcı işler yapmaya yetmiştir. Çoğunluk korkudan iradesiz kalmıştır. Kazan kaynamaktadır elbette. O tek kişinin ölümüyle değişimi içten içe kabullenemeyenler tekrar irade sahibi olmaya başlamaktadırlar. Kadro dergisi ideoloğu Şevket Süreyya Aydemir’i andıran bir kurmaca karakterin olduğu bölümde çok yerinde Türkiye analizler var ve aslında o tek kişinin de mutlak bir otoritesi olmadığını, bazı kararlarının bazı çevrelerce örtük direnişler karşılandığını anlıyoruz. Yakup Kadri’nin “Ankara” romanının tersine (romanda da adı anılıyor) CBVO büyük dönüşümün nasıl da aceleci, yüzeysel ve temelsiz olduğunu bize aktarıyor. Büyük dönüşümü gerçekleştirecek ve rafine olmuş bir burjuvazi olmadığı için iş her zamanki gibi asker, bürokrat elitine düşmüştür. Ha bunlar böyle bir görevi burjuvaziye verirler miydi, o da ayrı bir muamma.

Roman bugün için bile tabu denilebilecek meselelere değinerek büyük bir cesaret örneği de sergiliyor. Dersim Harekatı, Alevilik, Atatürk kültü gibi konularda o dönemde görülmemiş bir cesaret örneği sergiliyor.

Cevdet Bey’in torunu Ahmet’i ele alan ve kısa olan üçüncü bölüm ise 1970’te geçiyor. Burjuva ailenin beklentilerini önemsemeyerek resim yapma tutkusuna kapılan Ahmet elbette Orhan Pamuk’tur. Bu bölüm bir çözülme bölümüdür. Sol grupların şöyle bir hatırlandığı bu bölüm romanda olmasa da olurdu. Eskilere neler olduklarını öğrenmemiz açısından işlevsel bir bölüm olarak eklenmiş gibi duruyor ve bence romandaki tek eleştirilebilecek şey bu bölümün gerekliliği, yazılmışsa yüzeyselliğidir.

BURJUVAZİ

Bu romanda tek bir eksikle Türkiye’deki burjuvazi oluşumunu ve bu sürecin toplumsal yansımalarını başarılı bir şekilde görüyoruz. O tek eksiklik Gayrımüslimlerin ve onların mallarının başlarına gelenlerdir. İlk bölümde ticaretin tamamen onların elllerinde olduğunu görüyoruz. Ayrıca abisinin Ermeni sevgili aracılığıyla toplumun onlara bakış açısını da öğreniyoruz ama bu konu yeterince iyi ele alınmamış. Bu tabuyu devirmeye belki de gücü yetmemiş Orhan Pamuk’un. Bunun haricinde gerçekten Türkiye’deki burjuvazi oluşumunu bire bir yansıtıyor. Türkiye’nin bu sınıfı büyük siyasi dönüşümlerin mimari olmaktan alabildiğince uzak, otoriteye karşı koşulsuz destekçi, kişiliksiz bir sınıftır. İddia edildiği gibi Türkiye’yi yönetmemektedir. Türkiye’yi Batı’nın aksine “yönetici sınıf” diye tarif edebileceğimiz kesim yönetmektedir. TR burjuvazi siliktir. Kolaya konduğu için korkaktır. Hem dönüşür hem örtük direniş gösterir. Kararsız, çelişkili, iradesiz… Orhan Pamuk karakterleri gibi…

Uncategorized kategorisine gönderildi | ile etiketlendi | Yorum yapın